Բնական մորթին Հին Ռուսիայից մինչև մեր օրեր

 

  Մորթին Ռուսաստանում և հին Ռուսիայում

Ռուսաստանում եկող սաստիկ սառնամանիքներին, խիտ անտառներում և հարուստ մորթատու կենդանիներով, արտահանման արժանապատիվ  տեղ էին զբաղեցնում  բնական մորթիները: Ռուսաստանը ամենահարուստ երկիրն էր մորթու առումով: Ողջ եվրոպան լսել էր այն մասին, որ Ռուսիայում, դեռևս բոլորը մորթի են հագնում:     Փետուրիկ կամ էլ այն անվանում էին փափուկ աղբ, առևտրի զարգացմամբ դարձավ գանձարանը հարստացնելու հիմնական ապրանքներից  մեկը:  

Հենց այդ ժամանակներում ռուսական մորթիները սկսեցին հայտնվել եվրոպայում և գնահատվում էին ոչ պակաս, քան զարդերը, հարստությունը: 18-րդ դարում մորթու գները արագ աճեցին: Սեյբլի վերարկուն ավելի թանկ էր, քան քաղաքի լավ տունը: Մորթուց գործվածքները փոխանցվել են սերնդե սերունդ:  

                                                  Մորթին 20-րդ դարում 

XX դարում դարում Ավտոմոբիլների հայտնվելը զգալիորեն ազդեց մորթու նորաձևության   զարգացման վրա: Ճոխ, հիասքանչ և տաք հագուստ նրանք պահանջում էին զբոսանքներ կաբրիոլետով, որոնք չէին պաշտպանում քամու պոռթկումից:  աղվեսի և պոզումի Երկար մազերով մորթիները նորաձևության մեջ մտան, իսկ դրանից հետո էլ արջ, գայլ, լեռան այծի և  ջրարջի մորթի: Վայրի կապիկների մորթին անհավանական տարածում գտավ ջազի 20-ականներին այն արտահանում էին վայրի այծու մորթիով: Մանկական մորթե վերարկունները նույնպես կարել են այծից: Վաթսունական թվականների վերջին, նորաձևության մեջ մտավ կարած, աֆղանական  ոչխարի մորթուց վերարկու, ոչխարի մորթուց բաճկոններ,Մոնղոլական լամա և այծիկի: Իննսունական թվականների կեսերին, իտալական մորթու կազմակերպությունը  արտադրում էր երիտասարդական այծի մոդելներ: Դա անհամեմատ ծանր չգնաժամ էր իննսունականներին: Կառլ Լազեռֆելդը 1998-1999 fendi-ի ձմեռային հավաքածուում ներկայացրել է կաշմիրային վերարկու այծու մորթու դեկորով, իսկ Ալեքսանդր Մակուլինը կանացի կոստյումներ փքված թևերով այծիկի մորթուց:  

                                              Մորթին 21-րդ դարում 

21-րդ դարը հարուստ է գիտական բացահայտումներով և բարձր տեխնոլոգիաներով:Ամեն տարի բնական մորթու թրենդային նորաձևությունը փոփոխվում է, իսկ դրա հետ վերամշակման եղանակները, ներկման մեթոդները, արտադրության տեխնիկան: Մորթին անճանաչելիորեն փոխվել է: Ժամանակակից տեխնոլոգիաները թույլ են տալիս փոխել կառուցվածքը և հյուսվածքը, նրա ձևը, ծավալը փափկացնել և թեթևացնել այն, կրառել ասեղնագործության  և միացման այլ եղանակներ: Նորագույն փոփոխությունները և բնական մորթու վերամշակումը, Լազերային կտրում, դեգրեդացիա, պոկում, ներդիր, ասեղնագործություն  fendi, saga, furs of scandinavia լիդերներ են համարվում մորթու բարելավման և թարմացման մեջ: Բնական մորթին կրելու սահմանափակումներ չունի: Այն կարելի էր կրել երեկոյան, գործնական, առօրյա և սպորտային հագուստի հետ: Այն ունիվերսալ է բոլոր տարիքի մարդկանց համար: Այն սիրում են և կանայք և տղամարդիկ և երեխաները: Մորթին վերամարմնավորում է նորաձև միտումների, դիզայներական գաղափարների, համատեղելով շատ նյութերի և հյուսվածքների հետ հագուստի, գլխազարդերի, կոշիկների, պայուսակների  ինտերիերի մեջ: Մորթիների նորաձևությունը օրեցօր շարունակում է ուշադրություն գրավել շքեղության, գեղեցկության իսկական գնահատողների մոտ, նորաձևության նոր միտումներով:

  Աղբյուրը՝

 

 

Հետաքրքիր փաստեր բնական մորթու պատմությունից

 Մորթին հագուստ պատրաստելու համար նախատեսված ամենահին ավանդական նյութն է նյութն է: Ողջ պատմության ընթացքում մորթին անցել է ամենաերկար ճանապարհը հասարակ կաշվից, որը հնում տաքացնում էր մարդկանց մինչև ժամանակակից նորաձևության ուղղություններն ու միտումները: Նախնադարյան մարդիկ այն կրում էին հագուստի փոխարեն: Մորթիների օգտագործումը թվագրվում է հարյուր հազարավոր տարիներ : Այսօրվա դրությամբ բնական մորթին լինել սոցիալական կարգավիճակի հարստության, բարգավաճման, ճոխության խորհրդանիշ: Կարևոր է հասկանալ ոչ միայն թե ինչպիսի մորթի ենք մենք կրում, այլ նաև նրա պատմությունը:  

                                                      Միջնադարյան բնական մորթին

          Միջնադարյան բնական մորթին ուներ մեծ պահանջարկ: Այն ներկա էր ազնվականների բոլոր տեսակի կոստյումների վրա: Առանձնապես մեծ ջանքեր չէր պահանջում ստանալ կեղևի, կզաքիսի, սամույրի կամ աղվեսի մորթի, քանի որ Եվրոպայի խոշոր անտառներում ապրում էին բազմաթիվ փափկամազ կենդանիներ: Գոյություն ուներ հստակ կախվածություն մորթու տեսակների դասային համակարգերի միջև:  Կնգումի և կզաքիսի մորթիներ կրում էր բարձր խավը, աղվեսի, կեղևի, վենդրայի և ճագարի մորթիներ՝ միջին խավը: Հայտնի է, որ Իզաբելլա Բավարսկայան չէր ցանկանում մորթի իր հագուստները զարդարելու և տաքացնելու համար: Ավելի քան 150000 կաշիներ էին օգտագործում   նրա հագուստների երեսպատման համար: Միջին դարերում նաև սկսեցին օգտագործել հյուսիսային սկյուռի մորթի: Կաշիները կարվում էին մեծ ափսեների վրա, որոնք այդպես էլ վաճառվում էին, իսկ դերձակները կտրում էին սովորական գործվածքի պես: Կենդանիների բնական մորթու վաճառքը և բնական կաշվի  արտադրությունը հստակ կայացած համակարգ էր: Ժողովրդի շրջանում մորթին ստացավ «փափուկ ոսկի» քանի որ պատմության որոշ ժամանակաշրջանում մորթին վճարման միջոց էր համարվում և լիարժեք փոխարինում էր ոսկուն: 

Աղբյուրը՝

Բնական կաշվի պատմությունից

 Վաղ ժամանակներից  բոլոր ցեղախմբերը և ազգերը օգտագործում էին բնական կաշվի հագուստի և  կոշիկի արտադրության համար: Գրեթե  մինչև XX դարը հեռավոր հյուսիսում բնակիչները իրենց ոտքին կրում էին կենդանիների փորոտված թաթերի երեսվածքները առանց մշակման: Շրջաններում, որտեղ ավելի տաք կլիմա էր, կենդանիների երեսվածքները արտադրում էին, քանի որ նրանք արագ էին փչանում ընկնելով: 700-300 հազար  տարի առաջ կոշիկը կարում էին կենդանիների մաշկի կտորներից , որոնք մշակվում էին սուր քարի քերիչներով: Քերելուց բացի երեսվածքները չորացնում էին: Նրանք վերածվում էին կաղնու և նրանց փափկեցնում էին փայտերով և քարերով, հունցում էին ձեռքերով, յուղում էին ճարպով և նմանատիպ բաներով: Տոգորումը հեշտ և արդյունավետ միջոց է և բնական կաշին մշակելու հիմնական փուլերից մեկը: Սլովակները կաշին մշակելու համար օգտագործում էին ձիու ճարպ, Ասիայի քոչվորները ոչխարի մսի, ճապոնացիները՝ կանճրակի յուղ, կովկասցիները՝ նավթ, հյուսիսում ապրողները՝ ձվի դեղնուց և լյարդ: Հին ժամանակներում նուրբ և թեթև բնական   կաշիները ստանում էին և օգտագործում էին նեխած կենդանիների արտաթորանքը մշակելու համար Արևելքում այծի կաշի արտադրում էին փտած մեզի և գոմաղբի օգտագործմամբ: Ամերիկայի հնդկացիները ստանում էին այնպիսի նուրբ բնական կաշի, ինչից զարմացած Քրիստոֆոր Կոլոմբոսը այն արտահանեց, որը այդքան հայտնի էր այծի կաշվով ՝կորդուանով: Հին Հնդկաստանում մթա 1V դարում այծի կաշին մշակում էին կարելով մորթին պղտոր հեղուկով կամ յուղապատվարևով ներսում լցնելով կաղնու նյութերով: Հին Պարսկաստանում նման ձևով մշակում էին շագրենը ձիու և այծի կաշին : Այդ եղանակը դարձավ ոչ այնքան տնտեսող, քանի որ չանը փոխարինեց բնական կաշվին: Չաները լցնում էին ջրով , ավելացնում էին հեղուկ փշատերևների, կաղնու կեղևի, ուռենու և որքան թթվային և հին է լուծույթը, այնքան փափուկ է և բնական կաշին: Դրա հետ մեկտեղ կաշին ներկում էին ավելացնելով կաղնու տերևը կարմիր երանգներով, որը կոչվում էր կրասնադուբնայա՝ հունական ընկույզի պատյանը շականակագույնով: Հյուսիսային Ամերիկայի հնդիկները կաշիները պահում էին թաց վիճակում, քսելով կավի խառնուրդ և գոմեշի մեզով ձգելով այն խփելով կաշվի ծայրերին փայտից պատրաստված մեխերը մշակում էին ճարպով, ուղեղը քերում, փափկեցնում էին, մրոտում էին ֆորմազդեցիներ, որոնք ծուխ էին պարունակում, նպաստելով կաշվի պահպանմանը:  Էսկիմոսական եղնիկի թավշակաշին տեղի էր ունենում օրիգինալ մշակմամբ: Քերում էին կաշվի մորթափառը և քսում էին ձիու դեղնուցը, ուղեղը  և ծամած լյարդը, պահպանելով մեկից երկու շաբաթ, մտցնելով փաթեթի մեջ բարձի փոխարեն: Կաշին մազազրկելու համար օգտագործում էին կենդանիների արտաթորանքներ, մախիր և կիր: Հումամուշտակը՝կոշտ կաշին ստանում էին մոխիրից և նրանից կարում էին պարզ կոշիկներ՝ տրեխներ : Հին Հունաստանում մագաղաթը ստանում էին կիրը մշակելուց կամ հումամուշտակի օճառից: 

Միջին Ասիայում կավիճը լայն տարածում ուներ : Ռուսաստանում առանձնահատուկ, ձիգ բնական կաշին ստացվում էր մազերը հցի դոնդողով կտրելուց հետո աղի, խմորած աղի  և ալյուրի խառնուրդից: Որպեսզի լուծույթը գերթթվի ջրի մեջ ավելացնելով ալյուր և դուրս էին թափում մի քանի տասնյակ դույլ արյուն: Արաբական թերակղզու ժողովուրդը աղի փոխարեն օգտագործում էին կվասցեվանիա ալյուր, ձվի դեղնուց և ստանում էին լայքա: Հարավային Եվրոպայում այն տարածում գտավ միայն Պետրոս առաջինի բարեփոխումներից հետո: Բնական կաշվի դաղաղվան և ներկման համար օգտագործում էին թալիս պարունակող բույսերի կեղևի թուրմեր:  

 Աղբյուրը`     

Հաղթանակի օրը աշխարհի տարբեր երկրներում

Հաղթանակի օրը ավանդաբար նշվում է ոչ միայն հետխորհրդային երկրներում, այլև հակահիտլերյան կոալիցիայի երկրներում և ոչ միայն: Պատմականորեն այնպես է դասավորվել, որ տարբեր երկրներում ֆաշիզմի դեմ հաղթանակը նշում են տարբեր օրերին և յուրաքանչյուր երկիր ունի տոնելու իր առանձնահատկությունները: 

                                          Գերմանիա

        Գերմանիան երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ  դաշնակից երկրների գլխավոր թշնամին էր: Ժամանակակից գերմանիայում մայիսի ութը նշում են որպես ազատագրման օր (Tag der Befreiung): ոչ մի պաշտոնական տոնակատարություն  տեղի չի ունենում, սակայն Բեռլինում տեղի է ունենում խորհրդային միության զորքերի հիշատակը հարգող արարողություն:  Այդ օրը Բեռլինում տեղի է ունենում միտինգներ և երթեր ֆաշիզմի դեմ հաղթանակի պատվին: Այդ օրը այգիներում Ռեխշտատի շուրջ հավաքվում են մարդիկ և պատերազմի տարիների երգեր են երգում: 

                                                Մեծ Բրիտանիա

           Մեծ Բրիտանիայում հաղթանակի տոնը ընդգրկված չէ պաշտոնական տոների ցանկում, սակայն դա չի նշանակում, որ բացակայում են պաշտոնական միջոցառտումները: Ամեն տարի մայիսի 8-ին ծաղկեպսակներ են դնում Ուայթոլ փողոցի հուշարձանի մոտ, նաև հավաքվում են վետերաններ, քաղաքական գործիչներ, հասարակական գործիչներ և հասարակ քաղաքացիներ: Մայիսի 9-ին  խորհրդային միության և Բրիտանական  վետերանների համար ավանդաբար ընդունելիություն և համերգ է անցկացվում Բելֆաստ թանգարանում: Հաղթանակի 70-րդ տարելիցը Մեծ Բրիտանիայում նշում էին մայիսի 8-10-ը: Պառլամենտի անդամ ուլիամ Խեյգը հայտարարեց, որ այդ օրը Բրիտանցիները պետք է նշեն այն բոլոր մարդկանց  հիշատակը, որոնք կռվել են այդ պատերազմում ողջ եվրոպայի հաղթանակի մեջ իրենց ներդրումն են ունեցել: Տարելիցի հետ կապված այնտեղ կանցկացվի մի քանի միջոցառում: Մայիսի 8-ին հայտարարվեց լռության րոպե: Հենց այդ ժամերին Չերչիլը հայտարարեց ֆաշիզմի դեմ հաղթանակի մասին: Ժամը տասին  ղողանջեցին լոնդոնի բոլոր եկեղեցիների զանգերը, իսկ երեկոյան համերգ կանցկացվի և երթ տեղի կունենա: 

                                                       Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ

               Այստեղ հաղթանակի օրը տոնում են մայիսի 8-ին, սակայն ազգային տոն է համարվում սեպտեմբերի 2-ը Ճապոնիայի կապիտուլիացիայի օրը: նախորդ տարի հաղթանակի օրվա տոնակատարությունները սկսվեցին ապրիլից մեծ ավտոշքերթով, որը նվիրվում էր այդ տոնին: Մեքենաները ներկված էին ԱՄՆ-ի, Խորհրդային միության և Ռուսաստանի դրոշի գույներով: և պատերազմին նվիրված նկարներով: Հիամ ԱՄՆ-ում հաղթանակի 3օրյա միջոցառումներն են, սկսված մայիսի 7-ից: մայիսի 8-ին տեղի են ունենում հիշատակի արարողություններ: 

                                                                        Ֆրանսիա

           Ֆրանսիայում  տոնը այնքան շուքով չեն նշում, ինչպես այլ երկրներում, թեպետ համարվում է պետական տոն: Ավելի մեծ տոն է համարվում Նորմանդիայում դաշնակիցների հաղթանակը ֆաշիզմի դեմ: Մայիսի 8-ին  դրոշակներ է բարձրացվում, հայրենասիրական երգեր են երգում և անհայտ   զինվորի հոշաքարի մոտ հիշատակի արարողություններ են տեղի ունենում: 

                                                 Չեխիա, Սլովակիա և լեհաստան 

                Քանի դեռ ԱՄՆ-ում եվ եվրոպայում տոնը նշում են շատ զուսպ, Պրահայում և Բրիտասլավիայում տոնը նշում են հետխորհրդային երկրների պես լավագույն ձևով:՝Երթեր, տեխնիկայի ցուցադրում, զբոսանքներ, հիշատակի արարողություններ : Տոնը այդպես են նշում նաև Լեհաստանում: 

                                                      Նիդեռլանդներ ն   Դանիա

                  Այս երկրներում այն նշում են մայիսի 5-ին, քանի որ այդ ժամանակ է եղել ազատագրումը: լինում են երթեր և հիշատակի արարողություններ: 

                                                             Իտալիա 

                    Այստեղ տոնը նշվում է ապրիլի 25-ին: Հռոմում տեղի են ունենում պաշտոնական արարողություններ և անհայտ զինվորի հուշաքարի մոտ հիտակի արարողություններ:

                                                        Իսրաել

                    Իսրաելում տոնը նշել սկսել են միայն 1995 թվականից մայիսի 8-9 երթերով: 

                       Աղբյուրը՝

     

Մայիսի 1-ը Եվրոպայում

   Բացի Ռուսաստանից, որպես ազգային տոն մայիսի 1-ը նշում են Ավստրիայում, Հայաստանում, Բելառուսում, Բուլղարիայում, Բելգիայում, Բոսնիայում եվ հերցեգովիանայում,Գերմանիայում, Վենգրիայում, Հունաստանում Իսլանդիայում, Իսլանդիայում, Իսպանիայում, Իտալիայում, Լիտվայում, Լյուքսեմբուրգում, Նորվեգիայում. Լեհաստանում, Մալթայում,  Պորտուգալիայում, Ռումինիայում, Կիպրոսում, Սերբիայում, Սլովալլկիայում, ՜եխիայում, Թուրքիայում, Ֆրանսիայում և այլ եվրոպական երկրներում: Այն առաջացել այն ժամանակ, երբ խորհրդային միությունը դեռ ձևավորված չէր:Առաջին անգամ Ամերիկական աշխատողները ցույցի դուրս եկան, որի ժամանակ եղան բազմաթիվ զոհեր: Ամենազանգվածային միջոցառումները լինում են Ֆրանսիայում և  Գերմանիայում: Երբեմն քաղաքական կուսակցությունների միտինգները կռվով են ավարտվում: Մայիսի մեկը վաղուց չի ասոցացվում ոչ Խորհրդային միության, ոչ  աշխատավորների և նրանց իրավունքների հետ, այն պարզապես գարնանային օր է, եչբ կարելի է հանգստանալ, բար գնալ ընկերների հետ կամ ընտանիքի հետ պիկնիկ անել:  

                                                      Ֆինլանդիա

         Ֆինլանդիայում ապրիլի 30-ի գիշերը և մայիսի 1-ի առավոտյան սկսվում է ուրախ, ուսանողական դիմակահանդես, որին մասնակցում է ողջ երկիրը: Վատտու անունը ծագել է կաթոլիկական Սուրբ Վալպուրգի անունից ՝ դա ֆիննակա դիմակահանդեսն է, ոևըտ նշում են նաև այլ սկանդինավյան երկրներում: Ուսանողները հիմնականում զբոսնում են և խմում  գինի: 

                                                           Նորվեգիա

        Այստեղ մայիսի 1-ը համարվում է աշխատավորների իրավունքների պաշտպանության օր: Երկրորդ միջազգային ֆարիզյան կոնգրեսում, որին որոշում ընդունվեց նշել մայիսի 1-ըորին մասնակցեց Կարլ Իսպեսենը առաջարկեց այդ օրը անցկացնել մայիսյան ցույցեր: 

                                                           Իտալիա

   Իտալիայում մայիսի 1-ը սերտորեն կապված է բնության հետ : Հին Հռոմեացիները մայիսի սկզբին պաշտում էին երկրի ր պտղաբերության Աստվածուհուն: Այդ օրը Իտալացիները աշխատում են քաղաքից դուրս գնալ: կան նաև այնպիսի մարդիկ որոնք զարդարում են մայիսյան ծառը և շուրջպար են անում, ավանդույթը մեծամասամբ կարելի է հանդիպել փոքր քաղաքներում: Շատ գյուղերում ծառը փորում են երջանկության համար.իսկ եկեղեցիներում մատուցվում է պատարագ Սուրբ Հովսեփի պատվին:

                                                      Իսպանիա

        Իսպանիայում աշխատավորների օրը համընկնում է սիրահարների օրվա հետ: Կանաչ Սանտյագոն Վալենտինի օրվա իսպանական այլընտրանքն է: Հնում այդ օրը հայտնի էր այդպես կոչված Ռոմերիի անվամբ, որը ծագել է Հոմերոս այպես էին անվանում ուխտավորներին, որոնք խոնարհվոում էին սուրբ վայրերին: 

                                                      Չեխիա

        Բացի սիրո տոնից այդ օրը չեխերը նշում են սիրո տոնը: Այդ գեղեցիկ համադրությունը կապված է Կարելլա Գինեկա Մախիի «Մասիս» բանաստեղծության հետ: 

Աղբյուրը՝

Երկրներ, որոնք ճանաչել են հայոց ցեղասպանությունը մաս1

Ողջ աշխարհի հայությունը ամեն տարի ապրիլի 24-ին հիշում են 1915թ-ի Օսմանյան կայսրության կոտորածներին: Այդ ահավոր գործողությունները այս կամ այն ձևով ճանաչած պետությունների ցուցակը անընդաատ համալրվում է: Շատ երկրներ և կազմակերպություններ պաշտոնապես ընդունում են ցեղասպանությունը դատապարտող օրենքներ, բայց չնայած դրան Թուրքիան մինչ օրս չի ընդունում ու ճանաչում ցեղասպանությունը: 

                              Ռուսաստան

    1995թվականին Ռուսաստանի Դաշնային Դուման ընդունեց ցեղասպանությունը դատապարտող բանաձև և ապրիլի 24-ը որպես ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օր:

                               Կիպրոս

   1982թվականին հայկական համայնքի նախաձեռնությամբ երկրի պառլամենտը պաշտոնապես ճանաչել է հայերի ցեղասպանությունը:

                            Հունաստան

     1996թվականի ապրիլի 25-ին Հունաստանի պառլամենտը ընդունեց ցեղասպանությունը դատապարտող օրենք:

                            Կանադա

     1996 թվականին Քվեբակի պարլամենտյորների նախաձեռնությամբ երկրի պառլամենտը ցեղասպանությունը դատապարտող օրենք ընդունեց, իսկ 2004թվականին ճանաչեց հայերի ցեղասպանությունը: 

                           Իտալիա

     Իտալիայի պառլամենտը ճանաչեց հայերի ցեղասպանությունը 2000թվականին:2016թվականին այն ճանաչեց նաև Սիցիլիայի պառլամենտը, իսկ 2019թվականին նա ևս մի անգամ ցեղասպանությունը դատապարտող օրենք ընդունեց:

                         Լիբանան

   1997թվականին լիբանանի ազգային ժողովը ապրիլի 24-ը հայերի ցեղասպանության զոհերի հիշատակման մասին օրենք օրենք ընդունեց,իսկ 2000թվականի մայիսի 12-ին ճանաչեց և դատապարտեց ցեղասպանությունը: 

                        Բելգիա

   1998թվականին երկրի Սենատը ցեղասպանությունը ճանաչող օրենք ընդունեց :մ Այնտեղ նույնիսկ հերքելու համար գոյություն ունի քրեական օրենսգիրք, տույժերից մինչև 1 տարի ազատազրկում:

                         Ֆրանսիա

    1998թվականի մայիսի 29-ին ֆրանսիայի ազգային ժողովը ցեղասպանությունը ճանաչելու մասին օրենք ընդունեց, իսկ 2000թվականի նոյեմբերի 7-ին դատապարտող օրենք ընդուևնեց ֆրանսիայի սենատը: 2001թվականին երկիրը պաշտոնապես ճանաչեց ցեղասպանությունը:

    Աղբյուրը

 

 

 

Ի՞նչպես են նշում Սուրբ հարության տոնը նախկին խորհրդային միության երկրներում

   Ամբողջ աշխարհի քրիստոնյանները անհամբերությամբ են սպասում քրիստոնեական ամենամեծ տոնի՝սուրբ հարության տոնին, սակայն յուրաքանչյուր երկրում զատիկը նշում իրենց զատկական տոնական ավանդույթներին համապատասխան: Չնայած բոլոր ազգերի համար տոնի նույն նշանակությանն ու պատմությանը,նրանցից յուրաքանչյուրը Քրիստոսի հրաշափայլ հարությունը կտոնեն տարաբեր ձևերով: Առաջարկում ենք ուղևորվել նախկին  խորհրդային միության երկրներ և տեսնել թե նրանք ինչպես են տոնում այն: 

                                               Սուրբ Հարության տոնը Ռուսաստանում 

        Զատիկի տոնակատարությունը Ռուսաստանում անցել է բազմադարյան փոփոխություններով, որում միահյուսվել են եկեղեցական արարողակարգերը և ազգային ծիսակարգերը: Տոնը առանձնանում է առանձնահատուկ հանդիսավորությությամբ և գունագեղությամբ: Սիրով պահպանում են զատկական ավանդույթները անգամ այն մարդիկ, որոնք չեն պահել մեծ պահք և սկզբունքորեն հեռու են եկեղեցական կանոներից՝ ծայրահեղ դեպքում զատկական կուլիչներ, զատկական ձվեր համտեսել փորձում է յուրաքանչյուրը: Նշում էին զատիկը, թխում էին հոտավետ կուլիչներ, տարբեր ձևերով թխում էին  հավի ձվերը:  Հենց այդպիսով է խորհրդանշվում զատկական տոնակատարությունները: Ուրբաթ և շաբաթ օրերը միշտ  համարվել են սգի օր, այդ պատճառով նրանք նվիրվում են աղոթքին և պահքին  և մտորումներին: Բուն տոնական արարողակարգը իրականացվում է ավանդական ձևով: Շաբաթ օրը երեկոյան քրիստոնյաները գնում են մոտակա եկեղեցի, ներկա գտնվելու ճրագալուսյսի պատարագին:Բոլորը տուն են վերադառնում բարձր տրամադրությամբ և բոլոր հանդիպողներին ասում են «Քրիստոս հարություն առավ»: Տոնական ընթրիքը ամպայման սկսվում է պահքից դուրս գալուց, իսկ ավելի կոնկրետ եկեղեցու կողմից օծված ձվով: Տոնը նշվում է ընտանեկան միջավայրում, բայց փորձում են նաև այցելել մոտ հարազատներին, բարեկամներին և ընկերներին: Խաղերի մեծ մասը կապված է ձվերի հետ: Այն վերցնում և հարվածում են միմյանց: Զատկական ձվեր են նվիրում ընկերներին և օգտագործվում է  որպես զարդեր գուշակությունների և այլ պաշտպանողական արարողակարգերի համար: Գոյություն ունի նաև զատկական ուտելիքները և փողերը աղքատներին և մուրացկաններին բաժանելու ավանդույթ: 

                                                       Սուրբ Հարության տոնը Ուկրաինայում 

        Ուկրաինական զատկական ավանդույթները առանձնապես չեն տարբերվում այլ սլավոնական երկրների համընդհանուր ընդունված կանոններից, սակայն այստեղ այն նշվում է առանձնահատուկ թափով: Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ միայն զատկական սեղանին, այլև հագուստին: Հատուկ տոնի համար պատրաստում են գեղեցիկ հագուստներ՝հիմնականում կարած: Ընդ որում վերածնվում են հագուստը ինքնուրույն կարելու ավանդույթները: Այդ երկրում շատ մեծ ուշադրություն է դարձվում զատկի ձվերին նկարելու արվեստը: Այստեղ կարելի է ծանոթանալ հնագույն ավանդույթներին և տեսնել ամենագեղեցիկ նախշած ձվերին: Ամեն տարի Կիևում տեղի է ունենում նախշած ձվերի փառատոն, որտեղ ցուցադրված է ամենատաղանդավոր արվեստագետների աշխատանքները, որոնք կարելի է դասել արվեստի գործիերի շարքին: Օգտագործվում են զատկական ձվերը նախշելու տարբեր գործընթացներ, ընդ որում յուրաքանչյուր ձև կլինի շատ գեղեցիկ և յուրօրինակ: Ուկրաինական սեղանների շքեղությունը ճանաչում է ստացել նույնիսկ արտասահմանում: Ուկրաինական նրբերշիկները և այլ համեղ ուտելիքներ համտեսելու համար այստեղ են գալիս ճամփորդներ ամբողջ աշխարհից:

                                                  Սուրբ Հարության տոնը Բելառուսում

        Շաբաթ օրվանից երիտասարդ տղաները և տղամարդիկ գնում են գյուղերով երգելով և փառաբանում էին երկրագործությունը իր ընտանիքում, ինչպես նաև դժվար աշխատանքը աշխարհի վրա: Լավ նշան է համարվում, եթե հրաշագործները տուն են այցելում: Նրանց ամպայման որպես շնորհակալություն հյուրասիրում են սիրով , հացով, ձվով և պանրով: Տներ են այցելում նաև տղամարդիկ ամբողջ գիշեր և միայն առավոտյան են կատարում համընդհանուր հյուրասիրություն: Զատկական զամբյուղի մեջ ընդունված է տեղադրել սև հաց , որոնք տնային տնտեսուհիները թխում են շաբաթ օրը: 

                                                             Սուրբ Հարության տոնը Մոլդովայում

             Մոլդովայուկ տոնը նշում են շաբաթ երեկոյան: Այստեղ սեղաննին մեծ տեղ ունի Ժամբոն՝ խմորի մեջ դրած խոզապուխտ և ռեզոլ, տնային աքաղաղից պատրաստված դոնդող և իհարկե մոլդովական գինի: 

                                                                Սուրբ Հարության տոնը վրաստանում

            Շաբաթ օրը վրաստանում բոլորը հավաքվում են եկեղեցում և ասում «Христе агдга!» – «ქრისტე აღდგა!». որպես պատասխան հնչում է «Чешмаритад агдга!» –«ჭეშმარიტად აღდგა!». Վրաստանում զատկական սեղանին լինում է միս և գինի: Դրանից հետո մարդիկ դուրս են գալիս և խաղում են գնդակով և ձիարշավի մրցումներ են կազմակերպում: 

                                                             Սուրբ Հարությունը Ղազախստանում

Ղազախստանը առանձնանում է զատկական արարողակարգերով: Միայն այստեղ կարելի է ստանալ քրիստոնյաների համար տարօրինակ հաղորդագրություն «Салем дорогая, Христос воскрес».Այստեղ մահմեդականները օրհնում են զատկական ձուն :  Տոնը առանձնանում է համբարձման տաճարի շուրջ թափորով: Գործընթացը ամպայման դադարեցվում է 14 անգամ, ինչպես Քրիստոսը կանգ առավ իր խաչի բեռի տակ: 

                                                           Սուրբ Հարության տոնը Ադրբեջանում

             Ադրբեջանում հիմնական կրոնը իսլամն է, որն իր երկրորդ վերածնունդն է ստացել ինքնիշխանություն ձեռք բերելուց հետո, սակայն այս տարածաշրջանում չեն մոռանում քրիստոնեական ավանդույթների մասին և բարեբախտաբար կրոնը խոչընդոտ չի հանդիսացել մարտկան տարանջատման համար: Հենց երկրում կրոնական մշակույթների  բազմազանությունը հիմք հանդիսացավ փախադարձ հարստացման համար: Ադրբեջանցիները բազմազգությունը համարում են իրենց երկրի հարստությունը, այդ պատճառով զատկական տոնակատարությունները նշում են հաճույքով և զգում են իրենց երկրում ապրող քրիստոնյաների ավանդույթները: 

                                                                   Զատիկը Լատվիայում

          Այստեղ տոնը նշվում է Քրիստոսի համբարձման հետ և  նվիրված է գարնանային արևադարձին: Նրանք զգում են արևը և գարունը և ողջ արարողակարգերը ուղղված են երկիրը օրհնելու և պտղաբերության համար շնորհակալություն հայտնելու համար: Ձու ներկելու արարողությունը բերվել է տնից դուրս: Խաղերը նվիրվում են ձվերը ներկելուն, որի համար օգտագործվում են էկոլոգիական համընդհանուր ընդունված ձևեր,  նաև ձվերով կռվում են : Բարձր ճոճվող ճոճանակները խորհրդանշում են լավ բերք:

                                                                                     Զատիկը Լիտվայում

             Լիտվայում զատիկը տեղի է ունենում կաթոլիկական կանոններով : Առավոտվանից հավատացյալները այցելում են եկեղեցի, ասնակցելու պատարագին. որից հետո լիտվացիները շտապում են քաղաքիկենտրոնական այգիներ:, որտեղ կարելի է ականատես լինել զարմանալի արարողության, ձվերով բուրգ են պատրաստում, որոնք գոյատևում են մի քանի օր, որից հետո օգտագործում  են բարեգործական նպատակներով: Տոնական սեղանին ամպայման կախում են թռչուններ: Դրանք կարող են լինել մարմարե մանր շինվածքների կամ 'րտվիլակների տեսքով:

   Աղբյուրը՝